Ostatnia szansa dla lamparta perskiego: walka o ocalenie irackich lasów Kurdystanu

Góra Pirmagrun, jedna z ostatnich ostoi zagrożonego wyginięciem lamparta perskiego, góruje nad okolicznymi terenami w irackim Kurdystanie. Jej skaliste, pokryte śniegiem szczyty, znikają w pradawnym lesie dębowym, który tak jak każdy górski las pod szczytami jest rzadki, a potem w dole tworzy gęsto zadrzewione doliny.

Rys. 1 Lampart perski. Źródło: Wikimedia

Jeszcze w latach 80. XX wieku las pokrywał zbocza góry - zwanej też Birah Magrun - jak i dalsze okolice, a lamparta widywano powszechnie. Jednak nadmierny i przy tym nielegalny wyrąb doprowadził do tego, że las kończy się teraz nagle w połowie zbocza góry, a za nim rozciąga się jałowa ziemia z pniakami ściętych drzew, pośród których pasą się stada kóz.

Szybko postępująca utrata siedlisk zagraża istnieniu lamparta perskiego w Iraku, stwierdza kurdyjka Hana Raza, biolożka z organizacji ochrony przyrody Nature Iraq, która od ponad dziesięciu lat monitoruje populację tych drapieżników. Według badań przeprowadzonych przez ONZ i regionalny rząd Kurdystanu, w latach 1999-2018 prawie połowa irackich lasów Kurdystanu - ponad 890 tys. hektarów - została zniszczona, głównie przez wyrąb i pożary lasów. Jednocześnie szacuje się, że niegdyś powszechna populacja leoparda perskiego na świecie zmniejszyła się do 800-1200 osobników.

„Dąb jest kluczowym gatunkiem w irackim Kurdystanie", mówi Raza. „Jeśli lasy dębowe nadal będą się kurczyć, to dalsze istnienie lamparta perskiego stanie się niemożliwe." Według Nature Iraq oprócz lamparta perskiego, drapieżnika żyjącego w górach tego regionu, w irackim Kurdystanie zagrożonych wyginięciem jest co najmniej 17 gatunków ptaków. Inne zwierzęta, takie jak daniele perskie i lew azjatycki, są już wymarłe w tym regionie. Zagrożony krytycznie jest także dąb kaukaski, jeden z czterech rodzajów dębu występującego w górach Kurdystanu.

Rys. 2 Występowanie lamparta perskiego.

„Każdego roku, kiedy wracam jest coraz mniej drzew - i nie mówię tu tylko o tej jednej górze - dziesiątkowanie rodzimych lasów dębowych przyspiesza w całym irackim Kurdystanie", mówi Raza. Głównym motorem obecnej fali wyrębu lasów w tym regionie jest pogłębiający się kryzys gospodarczy. Iracki Kurdystan, którego budżet w 80% opiera się na sektorze naftowym i gazowym, pod koniec 2019 roku wpadł w zadłużenie. Problemy finansowe zostały spotęgowane przez pandemię Covid-19 i spadek ceny ropy.

Dliva Abdulla jest burmistrzem gminy Qara Dagh i mieszka w mieście położonym w pobliżu imponującego pasma górskiego. Pasmo dziewięciu szczytów górskich, znanych jako Qopa Qara Dagh, jest poprzeplatane ośmioma dolinami i jest jednym z niewielu miejsc, gdzie lamparty perskie zostały sfotografowane na terenie irackiego Kurdystanu.

Pasmo leży w regionie, w którym ekosystemy gór Zagros i stepów śródziemnomorskich nakładają się na siebie, dzięki czemu cechuje się ono wysoką bioróżnorodnością. Występuje tam ponad 900 różnych gatunków roślin. Niestety również w tym regionie nastąpił wzrost nielegalnego wyrębu, ponieważ mieszkańcy wsi walczą o byt.

Abdulla mówi, że wiele osób mieszkających w jego gminie wycina drzewa, aby zapewnić sobie paliwo do gotowania i ogrzewania. Ani Abdulla, ani straż leśna, której zadaniem jest zapobieganie nielegalnemu wyrębowi, nie otrzymała do końca kwietnia swoich pensji z KRG. „Straż leśna ma tak ograniczone środki, że nie stać jej na benzynę do swoich pojazdów i musiała zmniejszyć liczbę patroli", powiedział Abdulla. Kryzys gospodarczy i zmniejszona obecność patroli doprowadziły z kolei do gwałtownego wzrostu liczby polowań. „Strażnicy leśni nadal starają się rygorystycznie egzekwować prawa przeciwko kłusownictwu, ale z egzekwowaniem prawa wobec drwali i myśliwych muszą być bardziej pobłażliwi dla dobra rodzin tych ludzi" – dodaje.

Ten wzrost polowań dewastuje populacje dzikich kóz i dzików, od których zależy życie lampartów. W kwietniu tego roku znaleziono martwe ciało trzyletniego lamparta na Birah Magrun, donosi Nature Iraq. „Myśliwi chodzą po górach i zabijają wszystko co wypatrzą", mówi Raza. „Straż leśna nie jest w stanie tego kontrolować. W tym przypadku myśliwy postrzelił lamparta, ale nie zabił go na miejscu, a potem nie mógł go wytropić – leopard zginął, a zwłoki pozostały do odnalezienia przez kogoś innego."

W kontekście słabnącej zdolności regionalnych władz do egzekwowania przepisów chroniących dziką przyrodę w regionie, rozległe irackie pola minowe Kurdystanu stały się jedną z ostatnich linii obrony chroniących przed nielegalnym wyrębem i kłusownictwem. Miny postawione w poprzednich dekadach sprawiają, że iracki Kurdystan jest jednym z pięciu najsilniej zaminowanych regionów na świecie. W czasie wojny irańsko-irackiej w latach 80. ubiegłego wieku front na tym terenie przesuwał się to w jedną, to w drugą stronę, a zarówno wojska Iranu jak i Iraku rozkładały liczne miny. W rezultacie na terenie podczas tego konfliktu rozłożono 20 milionów min.

Kolejne miny zostały położone, gdy siły Saddama Husajna systematycznie niszczyły wioski podczas kampanii przeciwko Kurdom pod koniec lat 80. i na początku lat 90. Iracka Agencja ds. Działań Przeciwminowych w Kurdystanie szacuje, że miny zajmują prawie 226 km2 powierzchni w regionie, z czego większość jest skoncentrowana wzdłuż górskiej granicy kraju z Iranem – gdzie broń ta nadal zabija i okalecza ludzi.

Saman Ahmad, prezes Kurdyjskiej Fundacji Botanicznej, organizacji zajmującej się rejestrowaniem i ochroną roślinności kraju, uważa, że w obliczu kryzysu gospodarczego i bieżących problemów z bezpieczeństwem, pola minowe są jedyną rzeczą, która skutecznie broni pozostałych w Kurdystanie irackich dziewiczych lasów dębowych. „Docelowo lasy te powinny być zarządzane w nowoczesny sposób - z wykorzystaniem dokumentacji naukowej, sprawnie działającej straży leśnej i funduszy z turystyki w celu ochrony wyjątkowej różnorodności biologicznej regionu", powiedział Ahmad. „Ale w tej chwili, przy wszystkich problemach, z jakimi boryka się ten region, jest to po prostu niewykonalne. Teraz chyba najlepiej jest zostawić miny w ziemi, by powstrzymać ludzi przed wycinaniem drzew i zakłócaniem siedliska naturalnego."

Wysiłki na rzecz utworzenia w regionie parku narodowego o międzynarodowym standardzie zawiodły w warunkach niestabilności gospodarczej i politycznej. W 2014 roku Park Narodowy Halgurd Sakran został nazwany pierwszym parkiem narodowym regionu. Projekt jednak padł przez powstanie Państwa Islamskiego, które przejęło kontrolę nad Mosulem w czerwcu tego samego roku.

W 2018 roku plany utworzenia międzynarodowego obszaru chronionego, który obejmowałby góry w Iranie i irackim Kurdystanie zostały wstrzymane, gdy dziewięciu naukowców zajmujących się ochroną przyrody i badaczy z teherańskiej Persian Wildlife Heritage Foundation zostało oskarżonych o szpiegostwo.

Obecnie Nature Iraq pracuje nad utworzeniem mniejszego, formalnie uznanego obszaru ochronnego dla lampartów perskich, który obejmowałby dziewięć szczytów Qopi Qara Dagh. Zakup tej ziemi został zatwierdzony przez regionalny rząd Kurdystanu w styczniu 2019 roku i organizacja ma nadzieję, że rząd federalny Iraku w przyszłym roku zatwierdzi status parku narodowego.

„Łatwo czuć bezsilność, próbując powstrzymać niszczenie środowiska", mówi Raza. "Ale przez ostatnie stulecie Kurdowie poświęcili tak wiele, by utrzymać kontrolę nad tymi górami. Wszystkie te poświęcenia nie będą miały znaczenia, jeśli lamparty i inne rodzime zwierzęta wyginą".

Hubert Bułgajewski na podst. Last chance for the Persian leopard: the fight to save Iraqi Kurdistan’s forests

Dodaj komentarz

Kod
grakalkulator kalkulator zuzycia ciepla

Informacje

  • Polecane materiały
    Portal "Ziemia na rozdrożu" powstał w 2008 roku. Opublikowaliśmy tysiące artykułów, materiałów medialnych, książki i komiksy. W tej sekcji znajdziesz linki do różnych ciekawych materiałów.Polecane książki(...)

    więcej »

  • Świat na Rozdrożu - wykresy
    "Świat na rozdrożu" przedstawia powiązania między systemem finansowo-gospodarczym, zużyciem energii i zasobów oraz podlegającym coraz większej presji środowiskiem. Pokazuje, jak kształtują się i zmieniają powoln(...)

    więcej »

  • Przewodnik do sceptycyzmu globalnego ocieplenia
    Sceptycyzm naukowy jest zdrowy.  Właściwie to nauka z natury jest sceptyczna. Prawdziwy sceptycyzm oznacza rozważenie całości dowodów przed wyciągnięciem wniosków. Jeśli przyjrzymy się bliżej argumentom wyr(...)

    więcej »

  • Źródła informacji o klimacie
    Adresy stron internetowych, zawierających kluczowe dane i informacje o klimacie. Satelitarne pomiary temperaturyRemote Sensi(...)

    więcej »

  • Marcin Popkiewicz w mediach
    "O co chodzi"TEDx - Czy globalne ocieplenie jest faktem?, maj 2017 Klimatyczne fakty i mi(...)

    więcej »

Linkownia

Wykonanie PONG, grafika GFX RedFrosch.



logowanie | nowe konto